വിശുദ്ധ ഭൂമിശാസ്ത്രവും ദൈവാരാധനയും: യെരൂശലേം, ഗെരിസീം മലയും യോഹന്നാൻ 4:20-ലെ വിശുദ്ധസ്ഥലത്തിന്റെ പുനർനിർവചനവും

വിശുദ്ധ ഭൂമിശാസ്ത്രവും ദൈവാരാധനയും: യെരൂശലേം, ഗെരിസീം മലയും

യോഹന്നാൻ 4:20-ലെ വിശുദ്ധസ്ഥലത്തിന്റെ പുനർനിർവചനവും

സംഗ്രഹം

യോഹന്നാൻ 4-ൽ യേശുവും ശമര്യസ്ത്രീയും തമ്മിൽ നടക്കുന്ന സംഭാഷണം ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മതപരമായ വിവാദങ്ങളിലൊന്നിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് നടക്കുന്നത്: യിസ്രായേലിന്റെ ദൈവത്തെ ആരാധിക്കേണ്ടത് യെരൂശലേമിലാണോ ഗെരിസീം മലയിലാണോ? “ഞങ്ങളുടെ പിതാക്കന്മാർ ഈ മലയിൽ ആരാധിച്ചു; എന്നാൽ നിങ്ങൾ യെഹൂദന്മാർ ആരാധിക്കേണ്ട സ്ഥലം യെരൂശലേമിലാണെന്ന് പറയുന്നു” (യോഹ. 4:20) എന്ന സ്ത്രീയുടെ പ്രസ്താവന ആരാധനാസമ്മേളനം എവിടെ നടത്തണം എന്ന ലളിതമായ ചോദ്യമായിരുന്നില്ല. യിസ്രായേലിന്റെ ചരിത്രം, തോറാ, വിശുദ്ധ ഭൂമിശാസ്ത്രം, പൗരോഹിത്യം, വിശുദ്ധമന്ദിരം, ഉടമ്പടി എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ആഴത്തിലുള്ള തർക്കമാണ് അതിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നത്. ശമര്യ പാരമ്പര്യം ഗെരിസീം മലയെ ദൈവം തിരഞ്ഞെടുത്ത ആരാധനാകേന്ദ്രമായി കണക്കാക്കിയപ്പോൾ, യെഹൂദ പാരമ്പര്യം യെരൂശലേമിനെയും അവിടത്തെ ദൈവാലയത്തെയും ദൈവം തന്റെ നാമം സ്ഥാപിച്ച സ്ഥലമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞു. പുരാവസ്തുശാസ്ത്ര തെളിവുകൾ ഗെരിസീം മല ഒരു പ്രധാന ശമര്യ ആരാധനാകേന്ദ്രമായിരുന്നുവെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു; അതേസമയം യെരൂശലേം യെഹൂദ ആരാധനയുടെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. എന്നാൽ യേശു ഈ തർക്കം ഒരു മലയുടെ പക്ഷം സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ട് മാത്രം പരിഹരിക്കുന്നില്ല. “നാഴിക വരുന്നു, ഇപ്പോൾ വന്നുമിരിക്കുന്നു” എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട്, യഥാർത്ഥ ആരാധകർ പിതാവിനെ “ആത്മാവിലും സത്യത്തിലും” ആരാധിക്കുന്ന ഒരു യുഗാന്തരപരമായ മാറ്റമാണ് അവൻ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത് (യോഹ. 4:21–24). അതിനാൽ ദൈവിക അധികാരമുള്ളത് ഏത് മലയാണ് എന്നതല്ല ഇനി അന്തിമചോദ്യം; യേശുക്രിസ്തുവിന്റെ വ്യക്തിത്വത്തിലൂടെയും രക്ഷാപ്രവൃത്തിയിലൂടെയും ദൈവസാന്നിധ്യവും ആരാധനയും എങ്ങനെ ഇപ്പോൾ മനസ്സിലാക്കപ്പെടുന്നു എന്നതാണ് ചോദ്യം. യേശു വിശുദ്ധ ഭൂമിശാസ്ത്രത്തെ പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതാക്കുകയോ ഗെരിസീമിൽനിന്ന് മറ്റൊരു ഭൗതിക സ്ഥലത്തേക്ക് വിശുദ്ധത മാറ്റുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. മറിച്ച്, ദൈവസാന്നിധ്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ കേന്ദ്രമായി തന്നെ വെളിപ്പെടുത്തുകയും ആത്മാവിലൂടെ പിതാവിനെ ആത്മാവിലും സത്യത്തിലും ആരാധിക്കുന്ന ഒരു ജനത്തെ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട് വിശുദ്ധസ്ഥലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ബൈബിളിലെ മുഴുവൻ പുരോഗതിയും അവൻ പൂർത്തീകരിക്കുന്നു.

പ്രധാന പദങ്ങൾ: യോഹന്നാൻ 4:20, വിശുദ്ധ ഭൂമിശാസ്ത്രം, യെരൂശലേം, ഗെരിസീം മല, ശമര്യർ, യെഹൂദമതം, പള്ളി, ദൈവാലയം, ആരാധന, യേശുക്രിസ്തു, ആത്മാവും സത്യവും

ആമുഖം

പുരാതന യിസ്രായേലിന്റെ മതചരിത്രത്തിൽ യെരൂശലേമിനും ഗെരിസീം മലയ്ക്കും ഇടയിലുണ്ടായിരുന്ന തർക്കത്തോളം ദൈവശാസ്ത്രപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ തർക്കങ്ങൾ വളരെ കുറവാണ്. ബൈബിൾ ദൈവശാസ്ത്രത്തിൽ ഭൂമിശാസ്ത്രം ഒരിക്കലും വെറും ഭൂമിശാസ്ത്രമല്ല. പ്രത്യേക സ്ഥലങ്ങൾ ഉടമ്പടി, വെളിപ്പാട്, യാഗം, ദൈവസാന്നിധ്യം, പൗരോഹിത്യം, സമൂഹത്തിന്റെ സ്വത്വം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ശമര്യസ്ത്രീ യേശുവിനോട്, “ഞങ്ങളുടെ പിതാക്കന്മാർ ഈ മലയിൽ ആരാധിച്ചു; എന്നാൽ നിങ്ങൾ യെഹൂദന്മാർ ആരാധിക്കേണ്ട സ്ഥലം യെരൂശലേമിലാണെന്ന് പറയുന്നു” (യോഹ. 4:20) എന്നു പറയുമ്പോൾ, ആരാധന എവിടെ നടത്തണം എന്ന ഒരു സാധാരണ ചോദ്യം അവൾ ഉന്നയിക്കുന്നില്ല. യിസ്രായേലിന്റെ വിശുദ്ധചരിത്രത്തെ എങ്ങനെ വ്യാഖ്യാനിക്കണം, ദൈവം ആരാധനയ്ക്കായി അധികാരപ്പെടുത്തിയ സ്ഥലം ഏതാണ് എന്നീ കാര്യങ്ങളിലുള്ള സംഘർഷമാണ് അവൾ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത്.

ഈ സംഭാഷണത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പശ്ചാത്തലത്തിനുതന്നെ ദൈവശാസ്ത്രപരമായ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. യേശു സുഖാറിനടുത്ത്, പുരാതന ശെഖേമിന്റെയും ഗെരിസീം മലയുടെയും സമീപത്താണ് സ്ത്രീയെ കണ്ടുമുട്ടുന്നത് (യോഹ. 4:5–6). അതിനാൽ അവൾ സംസാരിക്കുന്നത് ശമര്യ മതസ്മരണയെ രൂപപ്പെടുത്തിയ ഭൂപ്രദേശത്തിനുള്ളിൽ നിന്നാണ്. അതേസമയം യേശു പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത് യെരൂശലേമും ദൈവാലയവും കേന്ദ്രവിശുദ്ധസ്ഥലമായിരുന്ന യെഹൂദ ഉടമ്പടി പാരമ്പര്യത്തെയാണ്. “ഞങ്ങളുടെ പിതാക്കന്മാർ ഈ മലയിൽ ആരാധിച്ചു” എന്ന അവളുടെ അവകാശവാദവും “നിങ്ങൾ യെഹൂദന്മാർ യെരൂശലേമിലാണ് ആരാധിക്കേണ്ടത് എന്നു പറയുന്നു” എന്ന അവകാശവാദവും ഇവിടെ നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടുന്നു.

ഈ വിവാദം യേശുവിന്റെ കാലത്ത് പുതുതായി രൂപപ്പെട്ട ഒന്നായിരുന്നില്ല. ശമര്യരും യെഹൂദരും തോറാ ഉൾപ്പെടെയുള്ള യിസ്രായേല്യ-യഹോവാ വിശ്വാസ പാരമ്പര്യങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ പങ്കിടലുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും വിശുദ്ധചരിത്രം, വിശുദ്ധമന്ദിരം, പൗരോഹിത്യം, സമൂഹത്തിന്റെ സ്വത്വം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് അവരുടെ അവകാശവാദങ്ങൾ ക്രമേണ വ്യത്യസ്തമായി. ആധുനിക ഗവേഷണം ശമര്യരെ ഒരു വികൃതമായ യെഹൂദ വിഭാഗമായോ യിസ്രായേലിന്റെ മതപാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധമില്ലാത്ത പുറംജനമായോ മാത്രം ചിത്രീകരിച്ചിരുന്ന പഴയ ധാരണകളെ മറികടന്നിരിക്കുന്നു. ഗാരി ന. ക്നോപ്പേഴ്സിന്റെ ചരിത്രപഠനം ഇടപെടൽ, പങ്കിട്ട പാരമ്പര്യങ്ങൾ, സഹകരണം, മത്സരം, ഒടുവിൽ അകലം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമായ ബന്ധം കാണിക്കുന്നു. അതേസമയം റൈൻഹാർഡ് പുമ്മർ ശമര്യ മതപാരമ്പര്യത്തെ യെഹൂദമതവുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ളതെങ്കിലും അതിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു യിസ്രായേല്യ യഹോവാ-ആരാധനാ പാരമ്പര്യമായി വിശദീകരിക്കുന്നു.

അതുകൊണ്ട് യോഹന്നാൻ 4 ഈ ചരിത്രപരവും ദൈവശാസ്ത്രപരവുമായ പശ്ചാത്തലത്തിൽ വായിക്കണം. സ്ത്രീയുടെ ചോദ്യം വിശുദ്ധ ഭൂമിശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ളതാണ്; എന്നാൽ യേശുവിന്റെ ഉത്തരം ആ ചോദ്യത്തെ തന്നെ പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നു. ശരിയായ മല ഏതാണ് എന്ന് അവൻ വെറും പ്രഖ്യാപിക്കുന്നില്ല. മിശിഹായുടെ വരവിലൂടെ ദൈവാരാധന ഒരു യുഗാന്തരഘട്ടത്തിലെത്തിയെന്നും ഇനി വിശുദ്ധസ്ഥലത്തിന്റെ അർത്ഥം പുത്രനോടും പരിശുദ്ധാത്മാവിനോടും ബന്ധപ്പെടുത്തി മനസ്സിലാക്കണമെന്നും അവൻ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.

യിസ്രായേലിന്റെ ബൈബിൾചരിത്രത്തിലെ വിശുദ്ധ ഭൂമിശാസ്ത്രം

പഴയനിയമത്തിൽ തന്നെ വിശുദ്ധ ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാണ്. ദൈവം പ്രത്യേക സ്ഥലങ്ങളിൽ തന്നെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു, പ്രത്യേക ഭൂപ്രദേശങ്ങളിൽ ഉടമ്പടികൾ സ്ഥാപിക്കുന്നു, പ്രത്യേക വിശുദ്ധമന്ദിരങ്ങളുമായി തന്റെ നാമത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ശെഖേമിൽ അബ്രാഹാം ദൈവത്തെ കണ്ടുമുട്ടിയത് പിന്നീട് ഗെരിസീമിന്റെ വിശുദ്ധതയെക്കുറിച്ചുള്ള ശമര്യ അവകാശവാദത്തിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്. ശെഖേമിൽ ദൈവം അബ്രാഹാമിനോട്, “നിന്റെ സന്തതിക്ക് ഞാൻ ഈ ദേശം കൊടുക്കും” എന്നു വാഗ്ദാനം ചെയ്തു (ഉല്പ. 12:7). യാക്കോബ് പിന്നീട് ശെഖേമിലേക്കു മടങ്ങിവന്നു (ഉല്പ. 33:18–20), യോസേഫിന്റെ അസ്ഥികൾ അവിടെ അടക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടു (യോശു. 24:32). അതിനാൽ ശെഖേമിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയ പ്രദേശത്തിന് യിസ്രായേലിന്റെ പൂർവികസ്മരണയിൽ ആഴത്തിലുള്ള പ്രാധാന്യമുണ്ടായിരുന്നു.

ഗെരിസീം മലയും ബൈബിൾ പാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്നില്ല. അനുഗ്രഹം ഗെരിസീം മലയിലും ശാപം ഏബാൽ മലയിലും പ്രഖ്യാപിക്കണമെന്ന് ആവർത്തനം 11:29 നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ആവർത്തനം 27:12–13 അനുഗ്രഹത്തോടും ശാപത്തോടും ബന്ധപ്പെട്ട ഗോത്രങ്ങളെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. വാഗ്ദത്തദേശത്ത് പ്രവേശിച്ചതിനു ശേഷം ഈ രണ്ടു മലകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉടമ്പടി ചടങ്ങ് യോശുവ 8:30–35 വിവരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഗെരിസീമിനെ യിസ്രായേലിന്റെ ഉടമ്പടി ചരിത്രത്തിലെ പ്രധാന സ്ഥലമായി കണക്കാക്കുന്നതിന് ശമര്യ പാരമ്പര്യത്തിന് ബൈബിൾ അടിസ്ഥാനമുണ്ടായിരുന്നു. അവരുടെ അവകാശവാദം സൗകര്യപ്രദമായ ഒരു മല തിരഞ്ഞെടുത്തതോ മറ്റൊരു വിശുദ്ധമന്ദിരം സൃഷ്ടിച്ചതോ മാത്രമായിരുന്നില്ല; പഞ്ചഗ്രന്ഥത്തിന്റെയും യിസ്രായേലിന്റെ പൂർവികപാരമ്പര്യത്തിന്റെയും ഒരു പ്രത്യേക വ്യാഖ്യാനത്തിൽ നിന്നാണ് അത് രൂപപ്പെട്ടത്.

വിശുദ്ധസ്ഥലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള യെഹൂദ പാരമ്പര്യം ദൈവം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന സ്ഥലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആവർത്തനപുസ്തകത്തിന്റെ ദൈവശാസ്ത്രത്തിലാണ് വികസിച്ചത്. ദൈവം തന്റെ നാമം വസിപ്പിക്കുന്ന സ്ഥലത്തെക്കുറിച്ച് ആവർത്തനം പലവട്ടം സംസാരിക്കുന്നു. “നിന്റെ ദൈവമായ യഹോവ തന്റെ നാമം സ്ഥാപിക്കുവാൻ നിങ്ങളുടെ സകല ഗോത്രങ്ങളിൽനിന്നും തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന സ്ഥലം അന്വേഷിക്കേണം” എന്ന് ആവർത്തനം 12:5 പറയുന്നു. ആവർത്തനം യെരൂശലേമിന്റെ പേര് നേരിട്ട് പറയുന്നില്ലെങ്കിലും, തുടർന്നുള്ള ബൈബിൾചരിത്രം യെരൂശലേമിനെ യിസ്രായേലിന്റെ കേന്ദ്രവിശുദ്ധമന്ദിരമായി സ്ഥാപിക്കുന്നു. ദാവീദ് യെരൂശലേം പിടിച്ചടക്കി തന്റെ രാജവംശത്തിന്റെ നഗരമാക്കി (2 ശമൂ. 5:6–10), നിയമപെട്ടകം അവിടെ കൊണ്ടുവന്നു (2 ശമൂ. 6), ശലോമോൻ ദൈവാലയം പണിതു (1 രാജാ. 5–8). ദൈവാലയ പ്രതിഷ്ഠയിൽ ശലോമോൻ പറഞ്ഞു: “നിനക്കു എന്നേക്കും വസിക്കേണ്ടതിന്നു ഞാൻ ഒരു ഉന്നതഗൃഹം പണിതിരിക്കുന്നു” (1 രാജാ. 8:13).

അങ്ങനെ യെരൂശലേം യിസ്രായേലിന്റെ രാഷ്ട്രീയ തലസ്ഥാനമെന്നതിലുപരി അതിന്റെ യാഗാരാധനയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രകേന്ദ്രവും ദൈവത്തിന്റെ ഉടമ്പടി സാന്നിധ്യത്തിന്റെ പ്രധാന പ്രതീകവുമായി മാറി. “യഹോവ സീയോനെ തിരഞ്ഞെടുത്തിരിക്കുന്നു; തന്റെ വാസസ്ഥലമായി അതിനെ ആഗ്രഹിച്ചിരിക്കുന്നു” എന്ന് സങ്കീർത്തനം 132:13 പറയുന്നു. പ്രവാചകദർശനങ്ങളും ദൈവത്തിന്റെ ഭാവി പദ്ധതികളിൽ യെരൂശലേമിന് പ്രധാന സ്ഥാനം നൽകുന്നു (യെശ. 2:2–4; മീഖാ 4:1–3; സെഖ. 8:3).

അതിനാൽ ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടോടെ യെരൂശലേം പല നിയമാനുസൃത ആരാധനാകേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നില്ല. യെഹൂദ ദൈവശാസ്ത്രത്തിൽ അത് ദൈവം തിരഞ്ഞെടുത്ത വിശുദ്ധമന്ദിരത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. അതുകൊണ്ട് ഗെരിസീം മലയെക്കുറിച്ചുള്ള ശമര്യ അവകാശവാദം യെഹൂദരുടെ വിശുദ്ധ ഭൂമിശാസ്ത്രധാരണയ്ക്ക് നേരിട്ടുള്ള വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു.

യെരൂശലേം, ഗെരിസീം, യിസ്രായേലിന്റെ വിശുദ്ധപാരമ്പര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മത്സര അവകാശവാദങ്ങൾ

യെരൂശലേമിനും ഗെരിസീമിനും ഇടയിലുള്ള തർക്കം യിസ്രായേല്യ സ്വത്വത്തിന്റെ ചോദ്യത്തിൽനിന്ന് വേർതിരിക്കാനാവില്ല. യെഹൂദരും ശമര്യരും പുരാതന യിസ്രായേലിന്റെ തുടർച്ച അവകാശപ്പെട്ടു; ഇരുവരും തോറായെ അടിസ്ഥാനമാക്കി. അവരുടെ അഭിപ്രായവ്യത്യാസം യിസ്രായേലിന്റെ വിശുദ്ധചരിത്രത്തെയും തിരുവെഴുത്തിനെയും എങ്ങനെ വ്യാഖ്യാനിക്കണം എന്നതിലായിരുന്നു.

പുരാവസ്തുഗവേഷണം ഗെരിസീം മല ഒരു പ്രധാന ശമര്യ മതകേന്ദ്രമായിരുന്നുവെന്ന് സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. പേർഷ്യൻ, ഹെല്ലനിസ്റ്റിക് കാലഘട്ടങ്ങളുമായി പ്രത്യേകിച്ച് ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു വലിയ വിശുദ്ധ സമുച്ചയം അവിടെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ ഗെരിസീമിനെക്കുറിച്ചുള്ള ശമര്യ അവകാശവാദം വെറും ദൈവശാസ്ത്ര ആശയം മാത്രമായിരുന്നില്ല; യഥാർത്ഥ വിശുദ്ധമന്ദിരത്തിലായിരുന്നു അത് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരുന്നത്. അതിനാൽ യോഹന്നാൻ 4:20-ലെ സ്ത്രീയുടെ പ്രസ്താവനയുടെ ചരിത്രപരമായ വിശ്വാസ്യതയ്ക്കും പുരാവസ്തുശാസ്ത്ര തെളിവുകൾ പിന്തുണ നൽകുന്നു.

ശമര്യ പഞ്ചഗ്രന്ഥം ഈ വിവാദത്തെ മനസ്സിലാക്കുന്നതിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്. ആരാധനയ്ക്കായി ദൈവം തിരഞ്ഞെടുത്ത സ്ഥലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഭാഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി കാര്യങ്ങളിൽ ശമര്യ പാഠപാരമ്പര്യം യെഹൂദ പാഠപാരമ്പര്യത്തിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. ശമര്യ പാരമ്പര്യം പഞ്ചഗ്രന്ഥത്തെ ഗെരിസീമിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതായി മനസ്സിലാക്കി; യെഹൂദ വ്യാഖ്യാനം ദൈവം തിരഞ്ഞെടുത്ത വിശുദ്ധമന്ദിരത്തെ യെരൂശലേമുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി. ഗെരിസീമിനെ ഉടമ്പടി ഘടനയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത് വിശുദ്ധ ഭൂമിശാസ്ത്രം ശമര്യരുടെ പാഠപരമായ സ്വത്വത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നുവെന്ന് കാണിക്കുന്നു.

ശമര്യ പഞ്ചഗ്രന്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ജെയിംസ് ഡി. പർവിസിന്റെ പഠനം ശമര്യ സ്വത്വത്തിന്റെ വികാസം മനസ്സിലാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനമാണ്. ഈ തർക്കം രണ്ട് മലകളെക്കുറിച്ചുള്ളതിൽ ഒതുങ്ങിയിരുന്നില്ല. ഒരേ പഞ്ചഗ്രന്ഥ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത വ്യാഖ്യാനങ്ങളും യിസ്രായേലിന്റെ യഥാർത്ഥ ആരാധന ആരാണ് സംരക്ഷിച്ചതെന്നുള്ള മത്സര അവകാശവാദങ്ങളുമായിരുന്നു അതിന്റെ അടിസ്ഥാനം.

യെഹൂദരും ശമര്യരും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ ലളിതമായ ഒരു വൈരുദ്ധ്യമായി ചുരുക്കാതിരിക്കാൻ ഗാരി ക്നോപ്പേഴ്സിന്റെ പഠനം പ്രത്യേകമായി സഹായിക്കുന്നു. യെഹൂദരും ശമര്യരും സാംസ്കാരികവും മതപരവുമായ പാരമ്പര്യങ്ങൾ പങ്കിട്ടിരുന്ന കാലഘട്ടങ്ങളും പരസ്പരം അടുത്ത് ഇടപെട്ടിരുന്ന ഘട്ടങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് തെളിവുകൾ കാണിക്കുന്നു. അതേസമയം വിശുദ്ധസ്ഥലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അവകാശവാദങ്ങൾ ക്രമേണ വ്യത്യസ്തമായി. ക്രി.മു. രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ജോൺ ഹൈർക്കാനസ് ഗെരിസീം ദൈവാലയം നശിപ്പിച്ചത് ഈ സംഘർഷത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ നിർണായക സംഭവമായി.

അങ്ങനെ യേശുവിന്റെ കാലത്ത് യെരൂശലേമും ഗെരിസീമും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ഭൂമിശാസ്ത്രകേന്ദ്രങ്ങൾ മാത്രമായിരുന്നില്ല. അവ യിസ്രായേൽ, തോറാ, ഉടമ്പടി, വിശുദ്ധമന്ദിരം, പൗരോഹിത്യം, ദൈവസാന്നിധ്യം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള മത്സര അവകാശവാദങ്ങളെയായിരുന്നു പ്രതിനിധീകരിച്ചത്.

യേശുവും വിശുദ്ധസ്ഥലത്തിന്റെ പരിവർത്തനവും

ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് യോഹന്നാൻ 4:20-ന്റെ പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാകുന്നത്. ശമര്യസ്ത്രീ തർക്കം വ്യക്തമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു: “ഞങ്ങളുടെ പിതാക്കന്മാർ ഈ മലയിൽ ആരാധിച്ചു; എന്നാൽ നിങ്ങൾ യെഹൂദന്മാർ ആരാധിക്കേണ്ട സ്ഥലം യെരൂശലേമിലാണെന്ന് പറയുന്നു.” അവളുടെ ഭാഷ ഉടമ്പടി സ്വഭാവമുള്ളതാണ്. “ഞങ്ങളുടെ പിതാക്കന്മാർ” എന്നത് പൂർവികപാരമ്പര്യത്തിന്റെ തുടർച്ച സ്ഥാപിക്കുന്നു; “നിങ്ങൾ യെഹൂദന്മാർ” എന്നത് എതിർ അവകാശവാദത്തെ തിരിച്ചറിയിക്കുന്നു. അവൾ ഒരു അമൂർത്ത ദൈവശാസ്ത്രചോദ്യം ചോദിക്കുന്നില്ല; തന്റെ സമൂഹത്തിന്റെയും യേശുവിന്റെ സമൂഹത്തിന്റെയും ഇടയിലെ ആഴത്തിലുള്ള മതപരമായ അതിർത്തിയാണ് അവൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്.

യേശുവിന്റെ മറുപടി ശ്രദ്ധേയമാണ്. അവൻ ഗെരിസീമിനെ പൂർണ്ണമായി അസാധുവാക്കി യെരൂശലേമിനെ ശാശ്വതമായി അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. അവൻ പറയുന്നു: “സ്ത്രീയേ, എന്റെ വാക്ക് വിശ്വസിക്ക; ഈ മലയിൽ അല്ല, യെരൂശലേമിലും അല്ല, നിങ്ങൾ പിതാവിനെ ആരാധിക്കുന്ന നാഴിക വരുന്നു” (യോഹ. 4:21).

ഈ പ്രസ്താവന മതസാപേക്ഷതയായി വ്യാഖ്യാനിക്കരുത്. യേശു ഉടൻ തന്നെ ശമര്യ-യെഹൂദ പാരമ്പര്യങ്ങളെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നു: “നിങ്ങൾ അറിയാത്തതിനെ ആരാധിക്കുന്നു; ഞങ്ങൾ അറിയുന്നതിനെ ആരാധിക്കുന്നു; രക്ഷ യെഹൂദന്മാരിൽനിന്നല്ലോ” (യോഹ. 4:22). അതിനാൽ യേശു യിസ്രായേലിന്റെ രക്ഷാചരിത്രത്തെ ഇല്ലാതാക്കുകയോ യെഹൂദ-ശമര്യ അവകാശവാദങ്ങളെ തുല്യമായി പരിഗണിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. മിശിഹാ യിസ്രായേലിന്റെ ഉടമ്പടി ചരിത്രത്തിലൂടെയാണ് വരുന്നത്. തിരുവെഴുത്തുകളും വാഗ്ദത്തങ്ങളും പിതാക്കന്മാരും പ്രവാചകന്മാരും ദാവീദീയ പ്രത്യാശയും ആ ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങളാണ്; യേശു അതിന്റെ പൂർത്തീകരണമായി തന്നെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

അതേസമയം, വിശുദ്ധ ഭൂമിശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചരിത്രപരമായ തർക്കം അതിന്റെ യുഗാന്തപരമായ സമാപനത്തിലേക്ക് എത്തുകയാണെന്ന് യേശു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. “നാഴിക വരുന്നു, ഇപ്പോൾ വന്നുമിരിക്കുന്നു” (യോഹ. 4:23). യോഹന്നാന്റെ സുവിശേഷത്തിൽ “നാഴിക” എന്ന പ്രയോഗം നിർണായകമാണ്. അത് ഒരു സമയഘട്ടത്തെ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നില്ല; യേശുവിന്റെ മരണം, പുനരുത്ഥാനം, മഹത്വീകരണം എന്നിവയിൽ ദൈവത്തിന്റെ രക്ഷാപദ്ധതി നിർണായകമായി ചരിത്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. നേരത്തെ യേശുവിന്റെ “നാഴിക വന്നിട്ടില്ല” എന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നു (യോഹ. 2:4); പിന്നീട് “മനുഷ്യപുത്രൻ മഹത്വപ്പെടേണ്ട നാഴിക വന്നിരിക്കുന്നു” എന്ന് അവൻ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു (യോഹ. 12:23). അതിനാൽ യോഹന്നാൻ 4 ക്രിസ്തുവിന്റെ പരമപ്രധാനമായ രക്ഷാപ്രവൃത്തിയെ മുൻകൂട്ടി സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

ഗെരിസീമിനും യെരൂശലേമിനും ഇടയിലുള്ള തർക്കത്തിന് ഉത്തരം നൽകുന്നത് ഈ രണ്ടു മലകളെയുംക്കാൾ മഹത്തായ ഒരു സംഭവമാണ്: മിശിഹായുടെ വരവ്.

ദൈവാലയത്തിൽനിന്ന് ക്രിസ്തുവിലേക്ക്: വിശുദ്ധസ്ഥലത്തിന്റെ പൂർത്തീകരണം

യോഹന്നാൻ 4-ലെ യേശുവിന്റെ വാക്കുകളുടെ ദൈവശാസ്ത്രപരമായ ശക്തി യോഹന്നാന്റെ സുവിശേഷത്തിന്റെ വിശാലമായ ദൈവശാസ്ത്രവുമായി ചേർത്തുവായിക്കുമ്പോൾ കൂടുതൽ വ്യക്തമാകുന്നു. “വചനം ജഡമായി, നമ്മുടെ ഇടയിൽ വസിച്ചു” എന്ന് യോഹന്നാൻ ആരംഭിക്കുന്നു (യോഹ. 1:14). പഴയനിയമത്തിലെ ദൈവം തന്റെ ജനത്തിന്റെ ഇടയിൽ വസിക്കുന്ന ആശയം ഈ ഭാഷ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ദൈവസാന്നിധ്യം ഇനി കല്ലുകൊണ്ട് പണിത ഒരു വിശുദ്ധമന്ദിരത്തിലൂടെ മാത്രം അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല; നിത്യവചനം ജഡമായി.

യോഹന്നാൻ 2-ൽ ഈ പുരോഗതി കൂടുതൽ വ്യക്തമാണ്. ദൈവാലയം ശുദ്ധീകരിച്ചശേഷം യേശു പറയുന്നു: “ഈ ദൈവാലയം പൊളിപ്പിൻ; മൂന്നു ദിവസത്തിനകം ഞാൻ അത് പണിയും” (യോഹ. 2:19). യേശു “തന്റെ ശരീരമാകുന്ന ദൈവാലയത്തെക്കുറിച്ചാണ് പറഞ്ഞത്” എന്ന് യോഹന്നാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു (യോഹ. 2:21). നാലാം സുവിശേഷത്തിലെ കേന്ദ്ര ദൈവശാസ്ത്രപരമായ നീക്കങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ദൈവാലയം കഥയിൽ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നില്ല; അതിന്റെ ദൈവശാസ്ത്രപരമായ അർത്ഥം ക്രിസ്തുവിൽ പൂർത്തീകരിക്കപ്പെടുകയും കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.

അതുകൊണ്ട് യോഹന്നാൻ 4-നെ യേശു യെരൂശലേമിൽനിന്ന് മറ്റൊരു ഭൂമിശാസ്ത്രസ്ഥലത്തേക്ക് വിശുദ്ധത മാറ്റിയതായി മാത്രം മനസ്സിലാക്കരുത്. മറിച്ച്, വിശുദ്ധസ്ഥലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മുഴുവൻ ദൈവശാസ്ത്രവും ക്രിസ്തുവിന്റെ വ്യക്തിത്വത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റി പുനർനിർവചിക്കപ്പെടുകയാണ്. ദൈവാലയം ദൈവസാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചു; യേശു ആ സാന്നിധ്യം ശരീരമായി പ്രകടമാക്കുന്നു. വിശുദ്ധമന്ദിരം ദൈവത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു; യേശു പിതാവിലേക്കുള്ള നിർണായക മധ്യസ്ഥനാകുന്നു. വിശുദ്ധമല ആരാധനയുടെ സ്ഥലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു; യഥാർത്ഥ ആരാധനയെ നിർവചിക്കുന്ന വെളിപ്പാടായി യേശു മാറുന്നു.

അതിനാൽ ഈ പുരോഗതിയെ വാഗ്ദാനം - ദൈവാലയം - ക്രിസ്തു - ആത്മാവ് -പുതിയ സൃഷ്ടി എന്ന നിലയിൽ മനസ്സിലാക്കാം. വിശുദ്ധ ഭൂമിശാസ്ത്രം മറ്റൊരു മലയിൽ അല്ല, ജഡമായ പുത്രനിൽ ആണ് അതിന്റെ പൂർത്തീകരണം കണ്ടെത്തുന്നത്.

ആത്മാവിലും സത്യത്തിലും ഉള്ള ആരാധന

യേശു തുടർന്നു പറയുന്നു: “നാഴിക വരുന്നു, ഇപ്പോൾ വന്നുമിരിക്കുന്നു; സത്യാരാധകന്മാർ ആത്മാവിലും സത്യത്തിലും പിതാവിനെ ആരാധിക്കും” (യോഹ. 4:23).

ഈ പ്രസ്താവന ഭൗതികസ്ഥലത്തിന് യാതൊരു പ്രസക്തിയുമില്ലെന്നും “ആത്മാവിലും സത്യത്തിലും” എന്നത് വെറും ആത്മാർത്ഥമായ ആരാധനയെയാണെന്നും അർത്ഥമാക്കുന്നില്ല. യോഹന്നാന്റെ ഭാഷ ആഴത്തിലുള്ള ദൈവശാസ്ത്രപരമാണ്. ആത്മാവ് ക്രിസ്തുവിലൂടെ ആരംഭിച്ച പുതിയ യുഗാന്തര യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്; “സത്യം” യേശുവിലുള്ള ദൈവത്തിന്റെ പൂർണ്ണ വെളിപ്പാടുമായി വേർതിരിക്കാനാവാത്തവിധം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

“കൃപയും സത്യവും യേശുക്രിസ്തുവിലൂടെ വന്നു” എന്ന് യോഹന്നാൻ ഇതിനകം പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട് (യോഹ. 1:17). പിന്നീട് യേശു പറയുന്നു: “ഞാൻ തന്നേ വഴിയും സത്യവും ജീവനും ആകുന്നു” (യോഹ. 14:6). അതിനാൽ “ആത്മാവിലും സത്യത്തിലും” ആരാധിക്കുക എന്നത് ക്രിസ്തുവിലുള്ള ദൈവത്തിന്റെ നിർണായക സ്വയംവെളിപ്പാടിനനുസൃതമായും പരിശുദ്ധാത്മാവിനാൽ ശക്തിപ്പെടുത്തപ്പെട്ടും ഉള്ള ആരാധനയാണ്.

ഇവിടെ സംഭവിക്കുന്ന പരിവർത്തനം ആഴമുള്ളതാണ്. പഴയ ഉടമ്പടിയിൽ ആരാധന ഒരു പ്രത്യേക വിശുദ്ധമന്ദിരവുമായി അഭേദ്യമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. പുതിയ ഉടമ്പടിയിൽ ആരാധന പുത്രനിലൂടെ പിതാവുമായുള്ള ബന്ധത്തിലും ആത്മാവിലുള്ള ജീവിതത്തിലും നിർവചിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ നിർണായകമായ ചോദ്യം ഇനി ആരാധന എവിടെയാണ് നടക്കുന്നത് എന്നതിലല്ല; ക്രിസ്തുവിൽ തന്നെ വെളിപ്പെടുത്തിയ ദൈവത്തിലേക്കാണോ ആരാധന ശരിയായി നയിക്കപ്പെടുന്നത് എന്നതിലാണ്.

അതുകൊണ്ടാണ് യേശുവിന് “സത്യാരാധകന്മാർ” എന്ന് പറയാൻ കഴിയുന്നത്. മതപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ മാത്രം അവൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നില്ല. ദൈവത്തിന്റെ രക്ഷാവെളിപ്പാടിന്റെ സത്യത്തോട് പൊരുത്തപ്പെടുന്ന ആരാധനയാണ് അവൻ വിവരിക്കുന്നത്.

വിശുദ്ധമലയിൽനിന്ന് ആത്മാവിനാൽ വസിക്കപ്പെടുന്ന ജനത്തിലേക്ക്

പുതിയനിയമം ഈ പരിവർത്തനത്തെ കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കുന്നു. പൗലോസ് കൊരിന്ത്യ വിശ്വാസികളോട് ചോദിക്കുന്നു: “നിങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ ആലയമാണെന്നും ദൈവത്തിന്റെ ആത്മാവ് നിങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു എന്നും അറിയുന്നില്ലയോ?” (1 കൊരി. 3:16). പിന്നീട് അവൻ പറയുന്നു: “നിങ്ങളുടെ ശരീരം നിങ്ങളിൽ ഉള്ള പരിശുദ്ധാത്മാവിന്റെ ആലയമാണ്” (1 കൊരി. 6:19). പത്രൊസ് വിശ്വാസികളെ “ജീവനുള്ള കല്ലുകൾ” എന്നും “ആത്മികഭവനമായി” പണിയപ്പെടുന്നവരെന്നും വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു (1 പത്രൊ. 2:5).

അതുകൊണ്ട് ക്രിസ്തീയ സമൂഹം യെരൂശലേമിനോ ഗെരിസീമിനോ പകരം മറ്റൊരു വിശുദ്ധമല സ്ഥാപിക്കുന്നില്ല. ക്രിസ്തുവിനോടു ചേർന്നിരിക്കുന്ന ജനമാണ് ആത്മാവിന്റെ വാസസ്ഥലമാകുന്നത്. അങ്ങനെ വിശുദ്ധസ്ഥലത്തിന്റെ ആശയം ഒരു ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വിശുദ്ധമന്ദിരത്തിൽനിന്ന് ആത്മാവിനാൽ വസിക്കപ്പെടുന്ന ഉടമ്പടി സമൂഹത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

ഇത് ക്രിസ്ത്യാനികൾ ഭൗതികസ്ഥലങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി അപ്രസക്തമാക്കണമെന്നല്ല അർത്ഥമാക്കുന്നത്. ബൈബിൾ ചരിത്രം സ്ഥലങ്ങളെ ചരിത്രപരമായും പ്രതീകാത്മകമായും അംഗീകരിക്കുന്നു. യേശുവിന്റെ മരണം, പുനരുത്ഥാനം, പെന്തെക്കോസ്ത്, സഭയുടെ ആരംഭം എന്നിവയുടെ ചരിത്രത്തിൽ യെരൂശലേം കേന്ദ്രസ്ഥാനത്ത് തുടരുന്നു. എന്നാൽ ദൈവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം അനുഭവിക്കുവാൻ ദൈവജനങ്ങൾ നിർബന്ധമായും ഒത്തുകൂടേണ്ട ഏകസ്ഥലം ഇനി യെരൂശലേമല്ല. അതുപോലെ ഗെരിസീം ക്രിസ്തീയ വിശുദ്ധമലയുമാകുന്നില്ല. കേന്ദ്രം സ്ഥലത്തിൽനിന്ന് വ്യക്തിയിലേക്കും വിശുദ്ധമന്ദിരത്തിൽനിന്ന് ആത്മാവിനാൽ വസിക്കപ്പെടുന്ന സമൂഹത്തിലേക്കും മാറിയിരിക്കുന്നു.

ഇതാണ് യേശുവിന്റെ മറുപടിയുടെ യഥാർത്ഥ പ്രാധാന്യം. അവൻ ഒരു പുരാതന തർക്കം തീർക്കുക മാത്രമല്ല; ദൈവത്തിന്റെ രക്ഷാചരിത്രത്തിലെ പുതിയ ഘട്ടം പ്രഖ്യാപിക്കുകയാണ്.

യെരൂശലേമിൽനിന്നും ശമര്യയിൽനിന്നും ഭൂമിയുടെ അറ്റങ്ങളിലേക്ക്

ഈ പരിവർത്തനത്തിന്റെ മിഷനറി ഫലം യോഹന്നാൻ 4-ൽ തന്നെ കാണാം. ശമര്യസ്ത്രീ യേശുവിനെ കണ്ടുമുട്ടി തന്റെ സമൂഹത്തിലേക്ക് മടങ്ങി അവനെക്കുറിച്ച് സാക്ഷ്യം പറയുന്നു. അവളുടെ സാക്ഷ്യം മൂലം അനേകം ശമര്യർ വിശ്വസിച്ചു; പിന്നീട് യേശുവിന്റെ സ്വന്തം വചനം കേട്ടതുകൊണ്ട് ഇനിയും അനേകർ വിശ്വസിച്ചു (യോഹ. 4:39–41). അവരുടെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ ഈ സംഭവത്തിന്റെ ദൈവശാസ്ത്രപരമായ ഉച്ചസ്ഥാനം നൽകുന്നു: “ഇവൻ സാക്ഷാൽ ലോകത്തിന്റെ രക്ഷിതാവു എന്നു ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു” (യോഹ. 4:42).

“ലോകത്തിന്റെ രക്ഷിതാവ്” എന്ന പ്രയോഗം നിർണായകമാണ്. ശമര്യസ്ത്രീ ഗെരിസീമിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് യെരൂശലേംകേന്ദ്രിത ആരാധകയായി മാറുന്നതിൽ കഥ അവസാനിക്കുന്നില്ല. യേശു ഗെരിസീമിനെ ക്രിസ്തീയ വിശുദ്ധമന്ദിരമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നില്ല. മറിച്ച്, ശമര്യർ മിശിഹായെ കണ്ടുമുട്ടുന്നു.

അങ്ങനെ കഥ വിശുദ്ധ ഭൂമിശാസ്ത്രങ്ങളുടെ മത്സരത്തെ മറികടന്ന് ക്രിസ്തുവിന്റെ സർവലൗകിക ദൗത്യത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു. അപ്പൊസ്തലപ്രവൃത്തികൾ 1:8-ൽ ഈ പുരോഗതി വ്യക്തമാണ്: “നിങ്ങൾ യെരൂശലേമിലും യെഹൂദ്യയിൽ എല്ലാടത്തും ശമര്യയിലും ഭൂമിയുടെ അറ്റത്തോളവും എന്റെ സാക്ഷികൾ ആകും.” ക്രിസ്തീയ സാക്ഷ്യത്തിന്റെ ആരംഭസ്ഥലമായി യെരൂശലേം തുടരുന്നു; എന്നാൽ രാജ്യത്തിന്റെ മിഷനറി വ്യാപനത്തിൽ ശമര്യയും വ്യക്തമായി ഉൾപ്പെടുന്നു.

അങ്ങനെ സുവിശേഷത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രം യെരൂശലേമിൽനിന്ന് ശമര്യയിലേക്കും ശമര്യയിൽനിന്ന് ജാതികളിലേക്കും നീങ്ങുന്നു. അതിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രം തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ചതല്ല; ദൗത്യത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ചതാണ്.

ഇതിന്റെ പ്രാധാന്യം ആഴമുള്ളതാണ്. എല്ലാ ജനങ്ങളും തങ്ങളുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വേരുകൾ ഉപേക്ഷിച്ച് ഒരു വിശുദ്ധസ്ഥലത്തേക്ക് യാത്ര ചെയ്യണമെന്ന് സുവിശേഷം ആവശ്യപ്പെടുന്നില്ല. മറിച്ച്, ആത്മാവിനാൽ ശക്തിപ്പെടുത്തപ്പെട്ട തന്റെ ജനത്തിന്റെ സാക്ഷ്യത്തിലൂടെ ക്രിസ്തു ദൈവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യവും രക്ഷയും ജാതികളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നു.

വിശുദ്ധസ്ഥലത്തിന്റെ യുഗാന്തപരമായ പൂർത്തീകരണം

വിശുദ്ധസ്ഥലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ബൈബിൾ ദൈവശാസ്ത്രത്തിന്റെ പുരോഗതി വെളിപ്പാട് 21-ൽ ഉച്ചസ്ഥിതിയിലെത്തുന്നു. യോഹന്നാൻ “ദൈവത്തിൽനിന്ന് സ്വർഗ്ഗത്തിൽനിന്ന് ഇറങ്ങിവരുന്ന വിശുദ്ധനഗരമായ പുതിയ യെരൂശലേമിനെ” കാണുന്നു (വെളി. 21:2). എന്നാൽ ആ നഗരത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ അവൻ അതിശയകരമായ ഒരു പ്രസ്താവന നടത്തുന്നു: “നഗരത്തിൽ ദൈവാലയം ഞാൻ കണ്ടില്ല; സർവ്വശക്തനായ കർത്താവായ ദൈവവും കുഞ്ഞാടും തന്നേ അതിന്റെ ദൈവാലയം” (വെളി. 21:22).

അന്തിമ ബൈബിൾ ദർശനം യെരൂശലേമിനും ഗെരിസീമിനും ഇടയിലെ മത്സരം പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നില്ല. ഒരു മലയും ദൈവസാന്നിധ്യത്തിന്റെ അന്തിമകേന്ദ്രമാകുന്നില്ല. പകരം, ദൈവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം പുതിയ സൃഷ്ടിയെ നിറയ്ക്കുന്നു. “ഇതാ, മനുഷ്യരോടുകൂടെ ദൈവത്തിന്റെ കൂടാരം” എന്ന പ്രഖ്യാപനം യോഹന്നാൻ കേൾക്കുന്നു (വെളി. 21:3).

ഇതിലാണ് വിശുദ്ധസ്ഥലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ബൈബിൾ ദൈവശാസ്ത്രം അതിന്റെ അന്തിമ പൂർത്തീകരണം കണ്ടെത്തുന്നത്. രക്ഷയുടെ ലക്ഷ്യം ആത്യന്തികമായി ഒരു പൂർണ്ണമായ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വിശുദ്ധമന്ദിരം സ്ഥാപിക്കുക എന്നതല്ല; ദൈവം തന്റെ ജനത്തോടുകൂടെ വസിക്കുന്ന അവസ്ഥ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയാണ്.

അതിനാൽ ബൈബിൾ പുരോഗതിയെ ഏദൻ -സമാഗമനകൂടാരം - ദൈവാലയം -ക്രിസ്തു - ആത്മാവിനാൽ വസിക്കപ്പെടുന്ന സഭ - പുതിയ സൃഷ്ടി എന്ന ക്രമത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാം. ദൈവം തന്റെ വീണ്ടെടുത്ത ജനത്തോടുകൂടെ പൂർണ്ണമായി വസിക്കുന്ന പുതിയ സൃഷ്ടിയിലാണ് ഈ പുരോഗതി അവസാനിക്കുന്നത്.

വിശുദ്ധ ഭൂമിശാസ്ത്രം അർത്ഥശൂന്യമായിരുന്നില്ല; അത് ഒരുക്കമായിരുന്നു. ഓരോ ഘട്ടവും ദൈവസാന്നിധ്യത്തിന്റെ പരമ യാഥാർത്ഥ്യത്തിലേക്കാണ് വിരൽചൂണ്ടിയത്.

ഉപസംഹാരം

യോഹന്നാൻ 4:20 പുരാതന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വിശുദ്ധ-ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വിവാദങ്ങളിലൊന്നിനെ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ശമര്യസ്ത്രീ ഗെരിസീം മലയ്ക്കരികിൽ നിന്നുകൊണ്ട് തന്റെ പിതാക്കന്മാരുടെ ആരാധനയെ പരാമർശിക്കുന്നു; അതേസമയം യെരൂശലേമാണ് യഥാർത്ഥ ആരാധനയുടെ സ്ഥലം എന്ന യെഹൂദ അവകാശവാദവും അവൾ അംഗീകരിക്കുന്നു. അവളുടെ വാക്കുകൾക്കു പിന്നിൽ നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ ചരിത്രവും തോറായുടെ വ്യത്യസ്ത വ്യാഖ്യാനങ്ങളും യിസ്രായേല്യ സ്വത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യത്യസ്ത അവകാശവാദങ്ങളും മത്സരിച്ച വിശുദ്ധമന്ദിരങ്ങളും ദൈവം തിരഞ്ഞെടുത്ത സ്ഥലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യത്യസ്ത ധാരണകളും നിലകൊള്ളുന്നു.

ചരിത്രപരവും പുരാവസ്തുശാസ്ത്രപരവുമായ തെളിവുകൾ ഈ വിവാദം യാഥാർത്ഥ്യമായിരുന്നുവെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു. ഗെരിസീമിൽ ഒരു പ്രധാന ശമര്യ വിശുദ്ധമന്ദിരം നിലനിന്നിരുന്നു; യെരൂശലേം യെഹൂദ ആരാധനയുടെ കേന്ദ്രവിശുദ്ധമന്ദിരമായിരുന്നു. എന്നാൽ യോഹന്നാന്റെ സുവിശേഷം വായനക്കാരനെ മത്സരിക്കുന്ന വിശുദ്ധമന്ദിരങ്ങളുടെ തലത്തിൽ നിർത്തുന്നില്ല. യേശു നിർണായകമായ ഒരു ആശയം അവതരിപ്പിക്കുന്നു: “നാഴിക വരുന്നു, ഇപ്പോൾ വന്നുമിരിക്കുന്നു” (യോഹ. 4:23).

യേശുവിന്റെ വരവോടെ വിശുദ്ധസ്ഥലത്തിന്റെ ചരിത്രം അതിന്റെ പൂർത്തീകരണത്തിലെത്തുന്നു. യേശു ഗെരിസീം തെറ്റാണെന്നും യെരൂശലേം ശാശ്വതമായി ശരിയാണെന്നും മാത്രം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നില്ല. ഇരുവശങ്ങളും ഒരുപോലെ ശരിയാണെന്നും പറയുന്നില്ല. “രക്ഷ യെഹൂദന്മാരിൽനിന്നല്ലോ” എന്ന് അവൻ അംഗീകരിക്കുമ്പോഴും, സത്യാരാധകർ പിതാവിനെ “ആത്മാവിലും സത്യത്തിലും” ആരാധിക്കേണ്ട നാഴിക വന്നുവെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. അങ്ങനെ പഴയ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ തർക്കം ക്രിസ്തുവിന്റെ യുഗാന്തരപ്രവൃത്തിയാൽ മറികടക്കപ്പെടുന്നു.

ദൈവശാസ്ത്രപരമായ പുരോഗതി വ്യക്തമാണ്. ഗെരിസീം ശമര്യരുടെ വിശുദ്ധസ്ഥല അവകാശവാദത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു; യെരൂശലേം യെഹൂദ വിശുദ്ധമന്ദിരത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു; വിശുദ്ധസ്ഥലം ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചിരുന്ന ദൈവസാന്നിധ്യത്തിന്റെ പൂർത്തീകരണമായി യേശു തന്നെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അവനിൽ ദൈവാലയ ദൈവശാസ്ത്രം ക്രിസ്തുദൈവശാസ്ത്രമാകുന്നു; അവനിലൂടെ ആരാധന ആത്മാവിന്റെ പ്രവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നു; ആത്മാവിലൂടെ ദൈവജനങ്ങൾ ആത്മികഭവനമാകുന്നു.

അതിനാൽ കേന്ദ്രചോദ്യം ഇനി, “ഏത് മല വിശുദ്ധമാണ്?” എന്നതല്ല. മറിച്ച്, “പിതാവിനെ നമ്മോടു വെളിപ്പെടുത്തിയവൻ ആർ?” എന്നതാണ്.

ശമര്യസ്ത്രീ ഒരു കിണറ്റിങ്കൽ എത്തി; അവൾ ഒരു മലയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യം ഉന്നയിച്ചു. യേശു പിതാവിനെ വെളിപ്പെടുത്തി, യുഗാന്തര നാഴികയുടെ വരവ് പ്രഖ്യാപിച്ചു, യഥാർത്ഥ ആരാധനയിലേക്ക് അവളുടെ ശ്രദ്ധ തിരിച്ചു. ആ സംഭാഷണം ഒടുവിൽ ഗെരിസീമിലേക്കോ യെരൂശലേമിലേക്കോ അല്ല, ക്രിസ്തുവിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്. ശമര്യരുടെ അന്തിമ ഏറ്റുപറച്ചിൽ ഈ ദൈവശാസ്ത്രപരമായ പരിഹാരം വ്യക്തമാക്കുന്നു: “ഇവൻ സാക്ഷാൽ ലോകത്തിന്റെ രക്ഷിതാവു” (യോഹ. 4:42).

അങ്ങനെ വിശുദ്ധ ഭൂമിശാസ്ത്രം വിശുദ്ധ ക്രിസ്തുദൈവശാസ്ത്രത്തിൽ അതിന്റെ പൂർത്തീകരണം കണ്ടെത്തുന്നു. ദൈവം തന്റെ സാന്നിധ്യം വെളിപ്പെടുത്തിയ സ്ഥലങ്ങളിൽനിന്ന്, ദൈവസാന്നിധ്യം നിർണായകമായി വെളിപ്പെടുത്തപ്പെട്ട വ്യക്തിയിലേക്കാണ് ബൈബിൾചരിത്രം നീങ്ങുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസം ഗെരിസീംകേന്ദ്രിതമോ യെരൂശലേംകേന്ദ്രിതമോ അല്ല. അത് ക്രിസ്തുകേന്ദ്രിതവും ആത്മാവിനാൽ ശക്തിപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതും പിതാവിനെ സത്യത്തിൽ ആരാധിക്കുന്നതുമായ വിശ്വാസമാണ്.

യോഹന്നാൻ 4-ലെ യേശുവിന്റെ വാക്കുകളുടെ നിലനിൽക്കുന്ന ശക്തി ഇതാണ്: ആരാധനയുടെ യഥാർത്ഥ കേന്ദ്രം ആത്യന്തികമായി ഒരു മലയും നഗരവും കെട്ടിടവും അല്ല; പുത്രനിൽ വെളിപ്പെട്ടും ആത്മാവിലും സത്യത്തിലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ദൈവം തന്നെയാണ്.

Bibliography

Alan D. Crown (ed.), The Samaritans.

Alan D. Crown, Reinhard Pummer, and Abraham Tal (eds.), A Companion to Samaritan Studies.

Gary N. Knoppers, Jews and Samaritans: The Origins and History of Their Early Relations.

James D. Purvis, The Samaritan Pentateuch and the Origin of the Samaritan Sect.

Lee I. Levine, The Ancient Synagogue: The First Thousand Years.

Reinhard Pummer, “How to Tell a Samaritan Synagogue from a Jewish Synagogue,” Biblical Archaeology Review 24.3 (1998): 24–35.

Reinhard Pummer, The Samaritans: A Profile.

Yitzhak Magen's archaeological studies of Mount Gerizim.